21 december

Thijs Berman goede winnaar lijsttrekkerverkiezing PvdA

Zaterdagmiddag was het dan zover: de uitslag. In Musis Sacrum in Arnhem, waar de eerste PvdA Ledenraad bijeenkwam, hoorden Hannah Belliot, Jacques Monasch, Thijs Berman en ik het verlossende woord: Thijs Berman wint, alhoewel nipt, vlak voor Jacques Monasch, de strijd om het PvdA-lijsttrekkerschap bij de Europese verkiezingen in 2009. Even later lopen we naar de grote zaal, waar partijvoorzitter Lilliane Ploumen in de PvdA-Ledenraad de uitslag publiek maakt. De camera's zwenken naar Thijs Berman, de verdiende winnaar. Met een korte speech zet hij de toon voor de toekomstige campagne, gebruikmakend van zijn favoriete slogan "het kapitalisme is te moeilijk voor liberalen", gevolgd door het sociaaldemocratische antwoord: "de markt heeft een sterke overheid nodig". Ik denk dat de PvdA blij kan zijn met deze keuze. Thijs, PvdA: proficiat!

Aan het eind van anderhalve maand intensieve campagne resten mij slechts enkele opmerkingen. Thijs, Jacques en Hannah, bedankt voor een bijzondere ervaring die we samen delen. Zo'n campagne vreet energie, maar het is ook een prachtig gezamenlijk avontuur geweest. Voor mij waarschijnlijk 'once in a lifetime'. Ik zal er in de toekomst zeker met veel plezier aan terug denken. Dank aan de mensen die mij in de campagne met raad en daad hebben bijgestaan. Dank aan Jeroen Muller, Thomas Walder, Florian Bekkers, Erik Frijlink, Olly Oldhoff, John Klungers, Sonja van Galen, Tilleke Mul, Karin Douma, mijn ouders Jannie en Meint en … natuurlijk dank aan Marion Lommers, mijn partner die sinds kort lid is van de PvdA en mijn grootste steun en toeverlaat in deze spannende tijden. Tenslotte dank aan de 100 mensen die met hun handtekening mijn kandidatuur hebben ondersteund en de meer dan 1000 leden die mij hun nummer één stem hebben gegeven. Het was bij lange na niet genoeg, maar aan jullie heeft het niet gelegen: hartstikke bedankt!

Nog één keer: Laat Europa voor je werken, voor zichtbare resultaten en hersteld vertrouwen. Stem in juni 2009 PvdA, stem Thijs Berman!

17 december

Laat de PvdA in Europa voor je werken: STEM! De Europese verkiezingscampagne begint nu! Dus stem, stem voor één van de vier kandidaten voor het lijsttrekkerschap voor de PvdA bij de komende Europese verkiezingen. Stemmen kan via internet tot 19-12, 12:00 uur. Stem … Kris Douma!

Nederlandse kiezers en PvdA'ers hebben de afgelopen jaren laten zien dat ze een 'ander' Europa willen. Anders betekent minder bureaucratie, minder Europese bemoeienis met woningcorporaties en pensioenen, mínder rondpompen van geld, geen Europese subsidies voor reclame voor kip en andere onzin, geen Europese betutteling, zoals een verbod op fliuppo's in zakjes chips enzovoort enzovoort. Anders betekent ook méér, want kiezers verwachten van Europa een eind maakt aan het internationale gokpaleis dat voor de huidige financiële crisis heeft gezorgd. Ze willen een Europa dat zorgt dat we zo snel mogelijk (aan de groene kant) uit de economische dal komen. Ze willen dat Europa het voortouw neemt in de oplossing van de internationale klimaatcrisis. En ze willen dat Nederland en Europa samen zorgen voor een samenleving die sterk (met gezonde bedrijven) en sociaal (voldoende werkgelegenheid en fatsoenlijk arbeidsrechten en sociale voorzieningen). Voor die balans tussen mínder en méér Europa kan de PvdA zorgen. Vandaar mijn motto: "Laat Europa voor je werken, voor zichtbare resultaten en herstel van vertrouwen".

In NRC Handelsblad van 17 december meldt een van de redacteuren dat de verkiezing onder de PvdA-leden van een Europees lijsttrekker op een fiasco dreigt uit te lopen. Het benodigde quorum van 15 procent van het ledenbestand was halverwege de stemperiode nog bij lange na nog niet gehaald. Eind vorige week had slechts 2 procent gestemd, ondanks een uitgebreide campagne door de vier kandidaten die ten overstaan van de leden op diverse plaatsen in het land in totaal 16 keer met elkaar in debat gingen. Veel leden van de partij blijken hun stembiljet waarmee ze per post of via internet hun stem kunnen uitbrengen gemist te hebben omdat dit niet apart was verstuurd maar in het partijblad Rood zat gevouwen. Daarbij komt dat de verkiezing ook niet groots op de cover van het decembernummer staat aangekondigd. Door middel van een advertentie op de voorpagina van de Volkskrant van vandaag is de leden van de PvdA nog eens op de stemming gewezen. Wordt het quotum niet gehaald dan wordt overgestapt op de oude procedure, waarbij een commissie een voordracht doet aan het afgevaardigdencongres.

Een woordvoerder van de PvdA laat in een reactie weten dat het partijbestuur er ''alle vertrouwen in heeft'' dat het quorum toch nog gehaald zal worden. Vertrouwen is mooi, maar actie is beter. Na de genoemde 16 debatten, talloze mails en updates van websites, vindt vanavond in Lelystad het laatste lijsttrekkersdebat plaats. De plannen van de kandidaten staan op tal van websites. Mails zijn gestuurd aan honderden leden. De Europese verkiezingen zijn nog ver weg, maar een lage opkomst bij de lijsttrekkerverkiezing biedt weinig vertrouwen op een sterke campagne voor de echte verkiezingen. Dat zou een slechte zaak zijn want er staat bij die Europese verkiezingen veel op het spel. Daarom roep ik de PvdA-leden op gebruik te maken van hun recht om in de ledenraadpleging een keuze te maken voor een van de vier kandidaten als lijsttrekker voor de Europese verkiezingen in juni 2009. Stem!

12 december

Countdown voor PvdA-ledenraadpleging voor het Europese lijsttrekkerschap.

Tot 19 december 12:00 uur kunnen PvdA-leden hun stem (via internet) uitbrengen. Nog steeds informeren leden zich om hun keuze te maken. De vragen gaan niet meer over de inhoudelijke opvattingen van de kandidaten, maar veel meer over de personen zelf. Waarin verschillen de kandidaten? Waarom ben ik geschikt als lijsttrekker? En vertel eens iets meer over jezelf!

Waarin verschillen de kandidaten?
Natuurlijk ben ik niet objectief, maar toch wil ik u kort meenemen in enkele van mijn waarnemingen tijdens de weken die ik met (en tegen) hen campagne voerde.

Jacques Monasch voert een intensieve campagne, maar zijn verhalen blijven vaag. Hij lijkt er ietwat voorbarig al vanuit te gaan dat hij gaat winnen. Onduidelijk blijft waarom hij, die in het verleden veel kritiek uitte op de PvdA en op Europa juist voor de PvdA naar Europa wil. Hij begon als 'bureaucratierammer' die 'Europa uit onze voortuin' wilde, maar heeft ondertussen mijn thema's waarop we juist meer Europa nodig hebben (financiële crisis, klimaatverandering e.a.) overgenomen. In zijn boek 'De strijd om de macht' opent hij met een veelzeggend citaat van Cicero: "Natuurlijk, je bent wie je bent, en dat is ook je sterkste troef. Maar toch kan het geen kwaad om af en toe te doen alsof, vooral als dat maar voor een paar maanden is."

Thijs Berman kent als zittend Europarlementariër het 'spel' in Brussel, maar soms lijkt de afstand tot Nederland bij hem wel erg groot. Aanvankelijk verzette hij zich tegen de door de fractie in de Tweede Kamer ingezette lijn dat de komende drie jaren slechts beperkt ruimte is voor instroom van Bulgaren en Roemenen. Zodra ik me uitspreek tegen de Europese bureaucratie, overbodige regelgeving, onzinnige subsidieregelingen en ongewenste bemoeienis met woningcorporaties of pensioenen houdt hij zich muisstil.

Hannah Belliot blinkt uit in betrokkenheid bij de problemen in de oude wijken in de grote steden en in haar uitspraak dat ze 'de praktijk naar Brussel' wil brengen. Tegelijk blijkt ze weinig van de Europese politieke kwesties te weten. Soms vraag ik me af of Hannah Belliot in dezelfde verkiezingsstrijd zit als Jacques, Thijs en ik, of dat zij warmdraait voor een burgemeestersreferendum in één van de grote steden.

Waarom ben ik een geschikte lijsttrekker?
De ledenraadpleging gaat niet over een plek op de lijst, maar om de positie van de lijsttrekker en toekomstige PvdA-delegatieleider in Europa.

Kort over de inhoud. Ik sta voor een Europa van twee richtingen: minder Europa en meer Europa. Want (te veel) euroscepsis is een luxe die we ons niet kunnen veroorloven. Dus, mínder Europese bemoeienis met onze publieke sector (woningcorporaties, pensioenen), minder betuttelende regels (dus geen verbod op de kinderbueno), minder rondpompen van geld, geen onzinnige subsidies (reclamespotjes voor kip, met EU-geld gefinancierd). En méér Europa in de aanpak van de financiële crisis, economische recessie, sociaal Europa en klimaatverandering. Laat Europa voor je werken!

Kennis, ervaring en vaardigheden. Ik heb als ex-FNV'er, ex-Kamerlid en nu als verantwoord belegger de kennis en ervaring, zowel in Nederland als in Europa. Ik ben een ervaren onderhandelaar. Quote uit mijn FNV-tijd: 'hebben we een trauma, dan sturen we Douma'. Ik heb leidinggevende ervaring, en kan met mijn ervaring in de Tweede Kamer zorgen voor een betere samenwerking tussen de PvdA in Den Haag en Brussel. Ik zat in de Ridderzaal met succes de Eureka-conferentie voor met 100 parlementariërs uit 30 landen. De Europese sociaaldemocraten nodigden me enkele maanden geleden (voordat ik kandidaat was) al uit om met hen na te denken over de financiële crisis. Die ervaring, dat netwerk is nodig voor zichtbare resultaten.

Integriteit en vertrouwen. Mensen kiezen niet alleen uit eigenbelang, maar stemmen op politici waarvan ze vertrouwen dat ze oprecht streven naar een eerlijke, dat wil zeggen sociale en duurzame samenleving. Ik wil me voor de volle 100% geven voor eerlijke, integere politiek. Juist daarom heb ik een hekel aan politiek 'draaien' voor belangengroepen. Ik ga uit van de kracht van de sociaaldemocratische beginselen. Ik wil en kan mensen overtuigen dat het mogelijk is authentieke sociaaldemocratische oplossingen te verwezenlijken voor problemen die mensen écht bezighouden, ook als de dilemma's soms lastig zijn. Bij de gemeenteraadsverkiezingen van maart 2006 haalde de PvdA omgerekend 60 zetels. Die kiezers vertrouwen teruggeven in de PvdA, de PvdA als brede, sociale volkspartij, dat is mijn kracht. Herstel van vertrouwen.

Laat Europa voor je werken: voor zichtbare resultaten en herstel van vertrouwen. Daarvoor vraag ik uw steun!

En, vertel eens iets meer over jezelf!
Tsja, genoeg over de inhoud, de kennis en ervaring, genoeg reclame.

Ik ben in 1961 in Groningen geboren. Mijn vader werkte als havenarbeider in Zaandam, later in de deurenfabriek van Bruynzeel en in de volcontinu in de aardappelmeelindustrie. Mijn moeder werkte er meestal bij, parttime, achter de kassa bij de HEMA. Politiek ook geïnspireerd door mijn grootvader, typograaf bij de Arbeidspers en Het Vrije Volk en natuurlijk door Joop den Uyl. Opgegroeid in Zaandam en Veendam, gestudeerd in Groningen, nu al 20 jaar wonend in Utrecht, sinds enkele jaren met Marion, purser bij de KLM. Twintig jaar gevoetbald, een paar jaar judo en volleybal. In Veendam organisator en DJ in de plaatselijke discotheek. Trok in die tijd ook als dichter met Driek van Wissen en Jean Pierre Rawie door de provincie. Al vroeg maatschappelijk actief, in Amnesty International, vogelbescherming, studentenpolitiek en natuurlijk vakbeweging en PvdA.

Ik hou van de natuur, van wandelen, zoals afgelopen zomer in de Franse Alpen en eind oktober met een paar vrienden in de Harz. Maar ik ben ook dol op de historische steden in Italië (Venetië, Rome, Bologna) en Spanje (Barcelona, Sevilla). Ik lees veel, zowel literatuur als geschiedenis en filosofie. Beste boek van de afgelopen tijd: Cormac McCarthy: The Road. Oh, ja, ik lees en spreek Engels, Duits en Spaans. Ik ben liefhebber van klassieke muziek, vriend van het Amsterdam Sinfonietta, vaste bezoeker van het Festival Oude Muziek en het Kamermuziekfestival van de Utrechtse wereldster Janine Jansen. Schubert is een van mijn favorieten, de sonates door Mitsuku Uchida en de liederen door Thomas Quasthof. Maar Gustav Mahler is mijn grootste favoriet, zeker sinds ik in Brussel, tijdens een congres van de Europese vakbeweging (EVV), een uitvoering bijwoonde van zijn Symfonie 'Titan' door het European Union Youth Orchestra. Met enige spijt zal ik de komende jaren in het programmaboekje van het Concertgebouw lezen over alle prachtige Mahler-concerten die ik niet kan bezoeken omdat ik op dat moment in Brussel moet zijn. Maar wat het zwaarst is moet het zwaarst wegen. Ik wil voor Nederland als lijsttrekker voor de PvdA naar Europa.

5 december

Jongeren en de EU: Fair Politics!

De afgelopen weken heb ik in allerlei campagne activiteiten veel politiek geïnteresseerde jongeren ontmoet. Ik was in een kleine bijeenkomst van de JS in de werfkelders van Utrecht, opende het studentensymposium van de Evert Vermeer Stichting en natuurlijk was ik op het JS-congres in Kerkrade en sprak ik jongeren tijdens de debatten in het land. Terugkerende vraag: wat kan de EU voor jongeren betekenen en hoe zorgen we dat jongeren gaan stemmen? Van eerlijke globalisering tot buitenlandse studiebeurzen. Laat Europa voor je werken: ter voorkoming van een langdurige economische recessie en (jeugd-)werkloosheid, voor een sociale Europese arbeidsmarkt met goede regelingen voor sociale zekerheid, voor duurzame economische ontwikkeling en eerlijke handel.

Het Erasmus-programma voor buitenlandse studiebeurzen voor studenten in het Hoger Onderwijs is prima. Iets vergelijkbaars moet er komen voor studenten in het MBO. De invoering van de Bachelor en Masters diploma’s maakt het makkelijker een deel van de studie in een ander land te volgen en leidt hopelijk ook tot betere toegang van jongeren op de Europese arbeidsmarkt. Ik weet het, er zijn nog allerlei onvolkomenheden die moeten worden opgelost, maar de richting is goed. Wel moeten we er voor zorgen dat de sociale zekerheid beter geregeld wordt voor jongeren (en ouderen) die elders in Europa (tijdelijk) hun brood verdienen.

De grote problemen van onze tijd zijn jong en oud dezelfde: dreigende economische recessie en werkloosheid, klimaatverandering, energieschaarste. Daarom wil ik nog kort iets zeggen over het probleem van de klimaatverandering. Dat onderwerp noem ik bijna elk lijsttrekkersdebat, maar de andere kandidaten reageren er nauwelijks op. Onterecht, want nu is de tijd om door te pakken met CO2-emissiehandel. Nog niet zo lang geleden verdrongen de (inter-)nationale leiders in economie en politiek elkaar om plaatsjes bij de lezingen van Al Gore. Nu de financiële crisis omslaat in een economische recessie dreigt het draagvlak voor scherpe maatregelen tegen de uitstoot van CO2 als sneeuw voor de zon te verdwijnen. Dat mag de PvdA niet laten gebeuren. Ik ben voor strenge uitstootnormen voor auto’s, dus tegen de dreigende versoepeling waarover nu in Brussel wordt gesproken. De aangekondigde EU-eisen voor energiezuinige gebouwen zijn goed. Een Europees intensiveringprogramma in duurzame energie is door de financiële en economische crisis steeds urgenter. Maar al die maatregelen moeten worden ondersteund door een systeem waarin CO2-uitstoot in rekening wordt gebracht. Dit is niet het moment om van de ingeslagen weg af te wijken.

Toen ik begon als lid van de Tweede Kamer voor de PvdA was de beweging van ‘anders-globalisten’ op haar hoogtepunt. De PvdA was bij die ‘anti- en andersglobalisten’ niet erg populair. Dat was een vreemde ervaring, want de PvdA hoort volgens mij bij uitstek de politieke partij te zijn die kiest voor eerlijke globalisering, zonder uitbuiting van mens en milieu, voor eerlijke handel en voor sociale bescherming. Ik richtte een netwerk van ‘andersglobalisten rond de PvdA’ op, later overgenomen door NEO. Dat NEO werd een omvangrijk netwerk van jongeren, vaak helemaal geen lid van een politieke partij, die zich willen inzetten voor eerlijke globalisering. Ook de Afrikadag van de Evert Vermeer Stichting (EVS, waarvan ik bestuurslid ben) bewijst met een ieder jaar groeiend aantal deelnemers dat jongeren zich willen inzetten voor eerlijke globalisering. De EVS voert als leus ‘fair politics’, een prachtige keuze. Ik wil dat de PvdA aan die enthousiastelingen een platform biedt, de idealen van die jongeren (lid of geen lid van de PvdA) omzetten in praktische politiek. De PvdA is de natuurlijke politieke bondgenoot van de ‘andersglobalisten’.

1 december

Quotes. Wat zeiden en zeggen Wouter Bos, Han Noten, Ieke van den Burg, Trude Maas en Joanneke Kruijsen over Kris Douma?

De uitspraak van Wouter Bos, “Kris, ik mis je nu al”, deed hij bij het afscheid van de vertrekkende Kamerleden eind 2006. Dat was naar aanleiding van het soort voorstel waar hij en ik allergisch voor zijn, een voorstel voor een Europees verbod op de gecombineerde verkoop van snoep en speelgoed, het zogenaamde ‘kinderbueno-verbod’. Die quote is twee jaar oud, dus op het randje van de houdbaarheidsdatum. De afgelopen dagen heb ik een aantal ondertekenaars van mijn steunverklaring gevraagd om in een quote hun steun voor mijn kandidatuur toe te lichten. Enkele actieve PvdA’ers die hun handtekening hebben gezet willen zich niet openlijk uitspreken, omdat het woord nu is aan de leden. Daar heb ik begrip voor. Ik zal hun namen dus niet noemen. Maar enkele reacties wil ik graag openbaar maken.

In mijn tijd als vakbondsman bij FNV Bondgenoten werd ik regelmatig ingezet om hopeloze conflicten en vastgelopen (cao-) onderhandelingen vlot te trekken. De toenmalige voorzitter van FNV Bondgenoten Hans de Vries verzon na een geslaagde crisisonderhandeling over de Philips-cao en het voorkomen van stakingen in 25 Philips-bedrijven de slogan: “Hebben we een trauma, dan sturen we Douma.” Ik heb het altijd een mooi compliment gevonden. In die zin vat ik ook de quote van Han Noten, voormalig vakbondscollega en thans PvdA-fractievoorzitter in de Eerste Kamer op: “Douma deugt, groet, Han.” Anderen gebruikten iets meer woorden.

Ieke van den Burg, eveneens voormalig vakbondscollega en de huidige delegatieleider van de PvdA in Brussel: “Toen Kris Tweede Kamerlid was, heb ik uitstekend met hem samengewerkt op Europese onderwerpen zoals de Dienstenrichtlijn en de Lissabon-strategie. Hij zat echt bovenop wat de Nederlandse ministers in Brussel in hun Raden uitspookten. Een voorbeeld van hoe je vanuit de Tweede Kamer en het Europees Parlement succesvol samen kunt optrekken. Na twee perioden van vijf jaar hou ik er volgend jaar mee op. Kris zou een ideale opvolger zijn voor mijn sociaaleconomische portefeuille in een tijd waarin sociaaldemocraten waar moeten maken dat ze de economie weer op de rails krijgen op een socialere, duurzamere en maatschappelijk veel verantwoorder manier!”

Trude Maas, voormalig lid van de Eerste Kamer voor de PvdA, meervoudig lid van talloze besturen en raden van commissarissen, lid van het ‘Zakenkabinet van het Financiële Dagblad’ en al jaren prominent aanwezig op het lijstje van meest invloedrijke vrouwen, met wie ik in het kader van mijn initiatief ‘Kennistour Rood in Bedrijf’ veel werkbezoeken bracht aan allerlei ondernemingen, zowel in de regio Utrecht als elders in Nederland: "Europa heeft de kans om een eigen ‘Rijnlandse’ economische cultuur te ontwikkelen. Modern, kennisintensief, duurzaam. Voortbouwend op de sociale historie. Sociaal Democraten moeten daarop inzetten. Kris heeft de relevante ervaring en inzichten."

Joanneke Kruijsen, van 2003 tot en met 2006 lid van de Tweede Kamer en (samen met Pauline Smeets) mijn beste maatje in de PvdA-fractie, nu zelfstandig onderneemster in Schotland: “Kris en ik kennen elkaar van onze tijd samen in de PvdA-fractie in de Tweede Kamer waar hij zich met hart en ziel inzette voor onze sociaaldemocratische idealen rond werk en inkomen. Ook toen was hij al bezig met de rol die Europa daarbij speelt. Zo heeft hij de zeer succesvolle Eureka-conferentie over meer technologische innovatie in het Europese bedrijfsleven georganiseerd en ontving hij in de Haagse Ridderzaal meer dan 100 parlementariërs uit 30 landen. Zijn integer en inspirerend leiderschap zullen een aanwinst zijn voor de PvdA in Brussel!”

29 november

Financiële crisis: het dak lekt niet meer, nu de fundering aanpakken! In Groningen pleitte ik voor aanpassing van het concept verkiezingsdocument. Het stuk is geschreven voordat de financiële crisis in alle hevigheid losbarstte. Later die dag gaf ook Wouter Bos aan dat een uitbreiding op dit punt wenselijk is. In bijgaande open brief aan de commissie Pronk doe ik voorstellen om de fundering grondig te renoveren.

Gecoördineerd optreden van de Euro-landen en Groot Brittannie, de zoveelste stap in een hele serie noodmaatregelen, lijkt de neergaande trend op de financiële markten tot staan te hebben gebracht. Kris Douma, kandidaat PvdA-lijsttrekker voor de komende Europese verkiezingen, bepleit een pakket structurele maatregelen om herhaling te voorkomen. De aankondiging van de G20 dat de financiële sector onder gecoördineerd internationaal toezicht worden geplaatst is niet voldoende. Het internationale financiële systeem moet zich niet alleen op landen, maar ook op banken richten. Regels voor risicomanagement en internationale accounting standaarden moeten worden verbeterd. Europa moet het voortouw nemen om de gedragsregels op de financiële markten aan te scherpen en voor sommige wegen een bordje ‘verboden in te rijden’ plaatsen. Het Rijnlandse ondernemingsmodel krijgt eerherstel en moet met behulp van duidelijke Europese richtlijnen worden verstrekt.

TV-beelden van de afgelopen maanden deden soms denken aan korporaal Jones uit de Engelse serie ‘Daar komen de schutters’ die, als er iets spannends gebeurde, op nerveuze toon ‘don’t panic!’ riep totdat iedereen daadwerkelijk in paniek was. Het vertrouwen in de financiële markten is op een 'all time low'. Na de discussies over hedge funds en private equity staan nu de kredietbeoordelaars, banken en verzekeraars in het brandpunt van de belangstelling. Die paniek en angst zijn begrijpelijk, maar toch moeten we uitkijken dat we in onze reacties niet doorslaan richting tot nieuw leven gebrachte dromen van een socialistische heilstaat waarin de markt volledig aan banden van de overheid wordt gelegd. Nationalisatie van financiële instellingen is geen duurzame oplossing, evenmin als het opkopen van dubieuze hypotheekproducten. De onzichtbare hand van de markt moet ook in de toekomst zijn werk kunnen doen, maar dan wel binnen de door de zichtbare hand van de politiek gestelde, aangescherpte grenzen.

Gordon Brown heeft terecht voorgesteld dat de fundamentele aanpassingen om een wereldwijde herziening van het financiële systeem van Bretton Woods (IMF, Wereldbank) vraagt. Het IMF richt zich op landen met financiële problemen, maar voor een wereldwijde crisis van banken biedt het IMF geen oplossing. Het IMF heeft geen bevoegdheden richting banken. Die instrumenten moeten er wel komen. Sommige van de noodmaatregelen die nu door de landen afzonderlijk zijn genomen moeten in de toekomst genomen kunnen worden door een gemoderniseerd IMF. Dat geldt bijvoorbeeld voor het garanderen van spaartegoeden (tot een bepaald bedrag of percentage) en de garantstelling voor de onderlinge kredietverlening door banken. Het zijn immers die beide maatregelen die de belangrijkste bijdrage lijken te hebben geleverd aan het tot staan komen van de crisis. Hopelijk zal het dan in de toekomst niet meer nodig zijn banken te nationaliseren.

De hoogste baas van de Nederlandse bank NIBC deed enkele maanden geleden de onthutsende bekentenis dat hij de subprime hypotheekmarkt eigenlijk niet goed snapte. Hij bleek niet de enige. Belangrijkste oorzaak van de financiële crisis zijn de te grote risico's, die bovendien door het topmanagement van veel financiële instellingen niet goed werden ingeschat of, zelfs niet werden begrepen. Het risicomanagement in talloze financiële instellingen is ernstig tekort geschoten, met name bij financiële producten zonder duidelijk onderpand, inclusief ‘naked short selling’, en in het toestaan van allerlei beleggingsproducten buiten de balans. Maar er waren ook banken (RABO, ING) en institutionele investeerders (de meeste Nederlandse pensioenfondsen) die slechts zeer beperkt in de subprime markt hadden geïnvesteerd. Die instellingen hadden hun risicomanagement beter op orde, ook al worden zij in de malaise meegesleurd. Internationale wet- en regelgeving is nodig om financiële instellingen te dwingen tot beter risicomanagement. De internationale accounting standaarden voor financiële instellingen moeten worden aangescherpt om te waarborgen dat jaarrekening en balans een juiste weergave bieden van de risico's. Het toezicht moet naar een internationaal, ten minste Europees niveau worden getild.

Financiële ‘straatverboden’ zijn nodig. Voor sommige financieel innovatieve wegen moeten bordjes ‘verboden in te rijden’ worden geplaatst omdat die innovaties weliswaar slim, maar te risicovol of onwenselijk zijn. Zogenaamde ‘off balance’ beleggingen moeten niet langer worden toegestaan. Financiële producten zoals de doorverkochte hypotheekrisico’s die de subprime crisis veroorzaakten en ‘contracts for difference’ (een soort weddenschap op de koersontwikkeling van een onderneming) waar het product geen ‘reële waarde’ vertegenwoordigt horen in het casino, niet op de financiële markten. De tijdelijke maatregelen om ‘naked short selling’ (verkoop van aandelen die men niet bezit of te leen heeft) te verbieden moeten in aangepaste vorm worden omgezet in structurele maatregelen. Het beloningsbeleid van (bank-)managers moet op de schop. De variabele beloning moet worden beperkt in omvang en meer in lijn worden gebracht met doelstellingen op de lange termijn, zoals stabiliteit en risicomanagement. Het risicomanagement en het beloningsbeleid moeten onder (Europees) toezicht worden gesteld.

In het dagelijks leven werkzaam bij een grote vermogensbeheerder ben ik regelmatig door journalisten gebeld met vragen over geruchten over Fortis. Mijn antwoord in essentie: geen commentaar. Maar het is volstrekt duidelijk dat er de afgelopen maanden beleggers waren die 'short' zaten in een onderneming en belang hadden om de koers negatief te beïnvloeden. Koersmanipulatie is verboden, maar moeilijk vast te stellen en soms moeilijk te onderscheiden van 'rechtmatige' beleggingsadviezen of betrokken aandeelhouderschap. Toch is duidelijk dat in de huidige financiële conglomeraten het oordeel van analisten (‘sell, hold of buy’) te makkelijk beïnvloed kan worden door collega's die op de andere afdelingen van de bank werken. Om onrechtmatige negatieve beïnvloeding van de koers van een onderneming te voorkomen moet een serie van gedragsregels worden afgesproken. Ik vind dat beleggingsadvies niet meer onder hetzelfde dak mag worden uitgevoerd als corporate finance en effectenhandel. Ook hedge funds moeten op afstand worden gezet van reguliere bankactiviteiten en zeker uit de buurt worden gehouden van analisten en beleggingsadviseurs. Stemmen op geleende aandelen (‘empty voting’) moet worden verboden. Koersmanipulatie en het verspreiden van (onware) negatieve geruchten moet hard worden aangepakt.

De situatie zoals bij Fortis, dat het ondernemingsbestuur als alleenheerser het reilen en zeilen van een onderneming bepaalt zonder dat aandeelhouders, werknemers en andere stakeholders er aan te pas komen, moet tot het verleden behoren. Het Rijnlandse model van corporate governance moet in ere worden hersteld. Zoals dat in de Nederlandse wetgeving (maar niet in alle Europese landen) is geregeld, moet het management de onderneming besturen in het belang van álle belanghebbenden. Om dat werkelijkheid te maken moeten de checks en balances rondom dat management via Europese maatregelen worden versterkt. Betrokken aandeelhouders moeten de mogelijkheid hebben het management aan hun jasje te trekken als ze ‘in coma’ zijn geraakt. De verantwoordelijkheid van de Raad van Commissarissen moet worden uitgebreid. In alle ondernemingen, ook in multinationals, moet de medezeggenschap van werknemers worden versterkt. Alleen als belanghebbenden invloed kunnen uitoefenen is gewaarborgd dat het management de strategie van de onderneming niet richt op het behoud van haar eigen positie of beloning, maar op de belangen van álle stakeholders bij de onderneming. Goed ondernemingsbestuur, ook in de financiële sector, zal uiteindelijk de doorslaggevende factor zijn in de weg terug naar financiële stabiliteit en gezonde bedrijven.

28 november

In Haarlem en Brussel tussen minder Europa en meer Europa. Kris Douma wil er geen doekjes om winden. Geen bemoeienis van Europa met omroepbeleid, woningcorporaties en kinderbueno’s, meer Europa tegen financiële crisis, economische recessie en klimaatverandering.

Levendige debatten in het Swingstation (de prachtige wachtkamer Tweede Klas op het station in Haarlem) en het Politieke Cafe Arthur in Brussel. In Haarlem meer aandacht voor wat er in Europa, in Brussel mis gaat, in Brussel meer kritiek op politici die zich opsluiten achter de dijken. Met name voor de Brusselse PvdA-ers was het daarom jammer dat Jacques Monasch dit debat in Brussel er niet bij was. Zowel in Haarlem als in Brussel blijft mijn verhaal: “Laat Europa voor je werken; voor zichtbare resultaten en hersteld vertrouwen’.

Ik vind, met vele Nederlanders, dat Europa het vertrouwen van burgers op het spel zet door ongewenste bemoeienis van Europa met omroepbeleid en woningcorporaties. Dat is nationaal beleid: afblijven. Hetzelfde geldt voor de Brusselse bedreiging van ons pensioenstelsel: afblijven. In Brussel wordt al twee jaar gesproken over een verbod op de gecombineerde verkoop van speelgoed en (slecht) voedsel: zeg maar flippo’s in zakjes chips en kinderbueno’s: afblijven. Landbouwsubsidies die de economische mogelijkheden van ontwikkelingslanden beperken: afschaffen. Alle Europese landen moeten het voorbeeld van Zalm en Bos volgen en een accountantsverklaring aan Brussel afleggen over de rechtmatigheid van de besteding van Europese financiële middelen in hun land. Dat Nederlandse initiatief heb ik in de Tweede Kamer volop gesteund. Andere lidstaten moeten volgen. Er moet een eind komen aan de onrechtmatige bestedingen van Brussels geld door sommige lidstaten. Alleen ondersteuning van zwakke regio’s in de relatief arme Europese landen moet nog via Brussels worden ondersteund. Het rondpompen van geld via Europese structuurfondsen stoppen. Niet alle Brusselse PvdA-ers zullen het er mee eens zijn, maar op sommige terreinen moet de PvdA helder zijn: mínder Europa.

Méér Europa hebben we nodig voor de aanpak van de financiële crisis, de economische recessie, voorkomen van langdurige werkloosheid, aanpak klimaatverandering en een duurzame energievoorziening. Die problemen houden mensen bezig en zijn te groot voor Nederland alleen. De slotvraag in Brussel was welke resultaten ik over vijf jaar wil hebben bereikt. Binnen vijf jaar moeten er verhandelbare emissierechten voor CO2-uitstoot zijn en een wereldwijd vervolg op het Kyoto-verdrag. Investeringen in research en development, infrastructuur, duurzame energievoorziening, scholing en ondersteuning van koopkracht hebben ons over vijf jaar behoed voor een langdurige economische recessie en werkloosheid. Behalve beter financieel toezicht hebben we de spelregels op de financiële markten zodanig aangescherpt dat ondernemingen weer noodzakelijke kredieten krijgen en mensen geen zorgen meer hebben of hun geld op een spaarrekening wel veilig is. Dat is wat ik bedoel met: “Laat Europa voor je werken: voor zichtbare resultaten en hersteld vertrouwen”.

Euroscepsis is een luxe die we ons nu niet kunnen veroorloven. Dat zei ik in Haarlem en in Brussel. Ik wil minder én meer Europa. Met Jacques Monasch vind ik dat we bij veel onderwerpen minder Europa nodig hebben. Het zou goed zijn geweest als hij die boodschap, net zoals ik, ook in Brussel had willen verdedigen. Met Thijs Berman wil ik meer Europa waar Nederland de problemen van vandaag en morgen niet alleen kan oplossen. Jammer dat hij in zijn thuiswedstrijd in Brussel niets zei over waar minder Europa nodig is. De PvdA kiest maar één lijsttrekker, niet één voor Haarlem en één voor Brussel. Ik ga de dilemma’s niet uit de weg.

27 november

Europa moet discriminatie van homo’s tegengaan, niet alleen op de arbeidsmarkt, maar ook in het aanbieden van goederen en diensten en het familierecht. Kris Douma beantwoordt vragen van het PvdA Homo emancipatie netwerk.

De Europese beschaving ontleent haar kracht en aantrekkingskracht aan haar liberale opvattingen, het respecteren van mensenrechten en het tegengaan van alle vormen van discriminatie. Nederland heeft daarin vaak een rol als voorloper gespeeld. Ik vind dat Nederland en de PvdA dat moet blijven doen: voorop lopen in de voortdurende strijd om mensenrechten en gelijke behandeling, ook als het gaat om homo-emancipatie.

De Europese Commissie heeft, mede onder druk van het Europese Parlement, besloten de regels tegen discriminatie zo aan te passen dat (ook) homo´s meer bescherming krijgen. Tot op heden is discriminatie in Europa alleen verboden op de arbeidsmarkt. Het voorstel van de Europese Commissie verbiedt nu discriminatie op grond van seksuele geaardheid, religie, leeftijd en handicap, in het aanbieden van goederen en diensten, zoals bij het kopen van een huis of geld lenen bij een bank.

Het ontwerp van de Europese Commissie maakt nog wel een uitzondering op het terrein van familierecht. In de praktijk betekent dit dat homostellen niet in heel Europa dezelfde rechten hebben als heterostellen. Emine Bozkurt stelt terecht dat Europa discriminatie op álle terreinen moet verbieden. Ik ben het daar 100% mee eens. Deze praktijken moeten voor eens en voor altijd worden bestreden. Daarin zal ik als toekomstig PvdA-delegatieleider Emine Bozkurt volop steunen.

Natuurlijk gelden de antidiscriminatieregels ook in Nederland. Gelukkig leven we in een rechtstaat. Mij lijkt dat de sexuele geaardheid de uitoefening van de functie niet in de weg staat. Dus moet het voor homo-leraren gewoon mogelijk zijn in het bijzonder onderwijs te werken. De Koninklijke weg is dat discriminatie van homo-leraren in het bijzonder onderwijs via juridische weg wordt aangevochten.

De vraag over Karchazië is wel erg denkbeeldig. Dat land zou nog moeten worden uitgevonden. Als homo-organisaties daar worden verboden, dan moet dat Karchazië er maar helemaal niet komen. Voor wel bestaande EU-landen die homo-organisaties verbieden geldt natuurlijk dat we via het Europese Parlement druk op dat land zullen uitoefenen. Uiteindelijk zal, als het een kwaadwillend land is en blijft, op basis van het Europese recht dat land gedwongen moeten worden aan die discriminatie een eind te maken.

Gelukkig heeft Nebahat Albayrak recent besloten dat voor homo’s uit Irak en Afghanistan soepeler asielregels gelden. In een Europa waar het beginsel van vrij verkeer van personen geldt zal er ook druk ontstaan op meer coördinatie in het asielbeleid. Criterium daarin zal altijd zijn de vraag of iemand veilig kan terugkeren naar het land waar hij/zij vandaan komt. Als dat onmogelijk is, dan moet Europa voor die mensen een veilige haven bieden. Dat geldt dus ook voor mensen die vanwege hun sexuele geaardheid hun land zijn ontvlucht.

Ik vind dat alle PvdA-ers in het EP nauw contact moeten houden met de burgers in Nederland, kiezers en de voor hun portefeuille relevante netwerken, van vakbeweging, milieuorganisaties, wethouders, ondernemers … en dus ook het PvdA Homonetwerk.

26 november

Kris Douma bepleit actieve vredesbemiddeling in Midden Oosten. Daarmee reageert hij op het manifest van een PvdA-werkgroep ‘Doorbreek de stilte’, over het conflict Israel/Palestina.

Van Europa mag worden gevraagd actief haar invloed aan te wenden om een eind te maken aan het slepende conflict in het Midden Oosten. Daarbij helpt het niet als Europa zich eenzijdig vereenzelvigt met één van beide partijen of één van beide partijen als de enige schuldige voor de ontstane situatie aanwijst. Europa kan alleen een succesvolle bijdrage leveren als het evenwichtig aandacht schenkt aan beide visies op verleden, heden en toekomst. In het concept verkiezingsdocument van Jan Pronk staat het volgens mij zeer helder. De EU steunt het vredesproces in de regio uitgaande van een tweestaten oplossing voor Israel/Palestina. De EU streeft naar erkenning van Israel door de Palestijnen, naar een einde van de Israëlische nederzettingenpolitiek en naar de volledige beëindiging van geweld. De besprekingen met Hamas worden hervat. Die opvattingen deel ik. Evenals de opvatting van de werkgroep 'doorbreek de stilte' dat een veel actievere inzet van Europa nodig is. Tenslotte denk ik dat voor een succesvolle oplossing van het conflict samenwerking van de EU met andere landen in de regio, in ieder geval Egypte, Jordanië en Saudi Arabië wenselijk is. Doel is niet een pauze in het conflict, maar duurzame vrede. Daarvoor is commitment van de partijen in de regio noodzakelijk. Doorbreek de vastgeroeste stellingen, neem initiatief tot diplomatieke oplossingen, eventueel in stilte, maar laat de oplossing van het conflict niet langzaam van de agenda wegglijden. Europa: neem initiatief!

Het adres van de website waar u de congresmotie van de werkgroep ‘Doorbreek de stilte’ kunt lezen: http://pvdaettenleur.web-log.nl/doorbreekdestilte

23 november

In abdij Rolduc met Jonge Socialisten in debat over Europa

De Jonge Socialisten hielden op de sneeuwwitte zondag 23 november 2008 hun congres in het roemruchte abdij Rolduc. Samen met de PvdA’ers uit Kerkrade en omgeving waren er bijna 200 mensen. Nog voor het debat begon vertelde een plaatselijk JS’er me dat het in Kerkrade altijd mogelijk was (ook) het wettelijke huwelijk te laten voltrekken in de abdij Rolduc. Nadat het homohuwelijk wettelijk mogelijk werd is die mogelijkheid er niet meer. De bisschop vond dat toch wat te ver gaan. Jammer. De strijd voor gelijke rechten voor homo’s is succesvol, maar we zijn er nog niet. In het debat stelde ik het belang van Europa voor sociale en mensenrechten aan de orde. Dankzij Europese regels kregen veel Nederlandse (!) vrouwen begin jaren negentig met terugwerkende kracht betere pensioenrechten. Maar we zijn er nog niet. Er is onaanvaardbare discriminatie van zigeuners. Vrouwenhandel en gedwongen prostitutie zijn een schandvlek op het blazoen van Europa. Sociale en mensenrechten: er is genoeg werk aan de winkel.

In het debat ging het plotseling toch weer over het afgewezen Grondwettelijk Verdrag, het Verdrag van Lissabon, het Ierse ‘nee’ en de vraag of er over een mogelijk aangepast verdrag alsnog een referendum moet komen. De PvdA was voor het eerste referendum, wilde ook een tweede referendum, dat er in een coalitie niet kwam. Ondertussen heeft de Tweede Kamer het Verdrag van Lissabon democratisch goedgekeurd. Zoals ook Jan Pronk zegt in het concept verkiezingsdocument, dat was een democratisch besluit: punt. Als het Ierse ‘nee’ tot fundamentele aanpassingen en een nieuw verdrag leidt, dan moet er wellicht een nieuw referendum komen. Maar ik hoop dat met Ierland een oplossing wordt gevonden die het Verdrag van Lissabon intact laat. En …. roep ik vervolgens: nu mouwen opstropen en de grote problemen van financiële crisis, economische recessie, oplopende werkloosheid en klimaatverandering aanpakken. Maakt me niet uit met welk Verdrag: aan de slag voor zichtbare resultaten en hersteld vertrouwen!

Tegen het eind van het debat in Kerkrade keerden we even terug naar een debat dat we vrijdagavond hadden in Leiden. Als het aan de voorwaarden voldoet kan Turkije EU-lid worden. Dat laat onverlet dat er voor Turkije ná toetreding maatregelen nodig zijn om een ongereglementeerde toestroom op de Nederlandse arbeidsmarkt te voorkomen. De problemen met de toestroom van Polen laten zien dat we de grens niet dicht hoeven te gooien, maar problemen voor de arbeidsmarkt en oude wijken moeten worden voorkomen. Zorgen dat arbeidsvoorwaarden van Nederlandse werknemers niet worden ondermijnd. Illegale uitzendconstructies aanpakken. Sociale problemen in de oude wijken, waar mensen in onwaardige omstandigheden werden gehuisvest, voorkomen. In feite de aanpak die Mariëtte Hamer nu bepleit voor Roemenen en Bulgaren. In Leiden sprak Thijs Berman zich nog uit tegen dat standpunt van de fractie in de Tweede Kamer. In Kerkrade was Thijs Berman van mening veranderd. Jacques Monasch leek teleurgesteld. Hij had Thijs Berman er graag nog een keer op aangevallen. Ik zei dat ik blij ben dat Thijs Berman zijn mening heeft herzien. Samenwerking tussen PvdA’ers in Den Haag en Brussel heb ik altijd van het grootste belang gevonden. Op belangrijke onderwerpen moet er geen licht zitten tussen de kandidaat lijsttrekkers en de opvattingen van de PvdA in de Tweede Kamer.

In de slotminuut aan het eind van het debat zag ik dat het buiten sneeuwde. Ik realiseerde me dat ook in dit debat het onderwerp ‘klimaatverandering’ weer was ondergesneeuwd. Aanpak van de klimaatverandering, met strengere uitstootnormen voor auto’s, doorpakken met het Europese systeem van verhandelbare CO2-emissierechten en investeringen in duurzame energie. Laat Europa voor je werken!

20 november

Dordrecht wil Sociaal Europa: wie niet?

De lijsttrekkersdebatten en andere campagne activiteiten volgen elkaar in rap tempo op. Donderdagavond de 20e in Dordrecht stonden maar liefst drie verkiezingen op de agenda: die voor de waterschappen, een nieuw afdelingsbestuur en de lijsttrekkerverkiezingen voor Europa. Het centrale onderwerp was een ‘Sociaal Europa’. Al vanaf 1987 heb ik me in de vakbeweging ingezet voor een sociaal Nederland en Europa. Met veel plezier kijk ik terug op de cursussen die ik in Roemenië en Slowakije heb gegeven aan mensen die na de val van de Muur de eerste vrije vakbonden hadden opgericht.

Een sociaal Europa? Zet vier PvdA’ers op een rij en ze veren allemaal op van enthousiasme als dat onderwerp aan de orde is. Niemand wil overbodige bemoeienis met het Nederlandse sociale stelsel, niemand wil oneerlijke concurrentie op arbeidsvoorwaarden door Oost-Europese werknemers. Maar op concreet niveau wordt het lastiger, dus spannender. Een (te?) moeilijke vraag uit de zaal over ‘Solvency 2’ (een Europees plan dat een bedreiging vormt voor het Nederlandse pensioenstelsel) werd door Thijs Berman handig naar mij doorgespeeld. Dat ‘Solvency 2’ zet de deur open voor concurrentie van private verzekeraars met pensioenfondsen. De vragensteller, actief in de ouderenwerkgroep van de PvdA, had dus een belangrijk punt. Samenwerking door de PvdA in Brussel en Den Haag is nodig om de aanval te keren op het beste pensioenstelsel in Europa, het collectieve Nederlandse pensioenstelsel met kapitaaldekking.

Opvallend was ook dat Jacques Monasch moeite heeft antwoord te geven op een vraag die ik stelde over zijn manifest. Hoe kan hij voor een sociaal Europa zijn waarin geen oneerlijke concurrentie op arbeidsrechten past, maar tegelijk tegen de Europese bemoeienis met de arbeidsomstandigheden in de bouw of de slaapuren van de brandweer. Bij het ongeval in de Amer-centrale enkele jaren geleden bleek hoe belangrijk Europese regels voor veiligheid kunnen zijn. Het recente gedoe over de slaap- en waakdiensten van verpleegkundigen, brandweer en allerlei andere beroepsgroepen komt voort uit een uitspraak van de Europese rechter. Die heeft gezegd dat waakdiensten op locatie, op grond van de Europese arbeidstijdenrichtlijn, gezien moet worden als werktijd. Regels voor veilig werken, waakdiensten op locatie zijn werktijd: niet aan morrelen Jacques!

Over een sociaal Europa zou ik uren kunnen praten. Dat kon in Dordrecht natuurlijk niet. In mijn slotwoorden van het debat heb ik wel opnieuw aandacht gevraagd voor een brandende kwestie. Lodewijk Asscher en mijn oud collega Aleid Wolfsen, nu burgemeester in Utrecht, luidden onlangs de noodklok over mensenhandel en gedwongen arbeid in de prostitutie. In Europa gaat het om tienduizenden mensen. Tienduizenden vrouwen die in moderne slavernij in Europa in de prostitutie werken, zij zijn een smet op het mensenrechtenblazoen van Europa. Aan deze schande moet Europa snel een eind maken.

18 november

De feiten spreken voor zich tijdens debat in Assen

In de wandelgangen, voorafgaand aan het lijsttrekkersdebat in Assen op dinsdagavond de 18e sprak ik een man die op dit moment een kleine verbouwing aan zijn huis laat doen. De aannemer die bij hem werkt zei drie weken geleden dat er geen bouwvakker ‘zonder werk thuis’ zat. Vandaag zei diezelfde bouwondernemer tegen hem dat hij mensen naar huis moest sturen. Zo snel slaat de bankencrisis over naar de echte economie. Wat mij betreft zijn bankencrisis, economische recessie en werkgelegenheid de belangrijke onderwerpen van dit moment. Maar in Assen ging het over Turkije, de permanente voorzitter van de Europese Raad, het ontbreken van het woord Islam in het verkiezingsprogramma en Drenthe. En er was, meer dan in Groningen, ruimte voor discussie met mensen in de zaal. Gelukkig!

Over eventuele toetreding van Turkije is het programma van Pronk helder. Alle kandidaten onderschrijven dat Turkije, mits ze aan alle voorwaarden voldoen, lid kan worden. Die voorwaarden zijn onder andere democratie, mensenrechten, gelijke behandeling mannen en vrouwen en vrijheid van meningsuiting. Aanvullende voorwaarden zijn de erkenning van Cyprus en erkenning van de rechten van de Koerden. Als Turkije aan die voorwaarden voldoet, moet de EU haar oude belofte inlossen dat Turkije lid kan worden van de EU. Wél zullen dan extra aanvullende afspraken moeten worden gemaakt, zoals nu bij Roemenië en Bulgarije, dat arbeidsmigratie naar andere EU-landen, waaronder Nederland, gedurende een overgangstermijn kan worden beperkt.

Jacques Monasch lijkt soms campagne te voeren tegen de PvdA en neemt dan in het debat regelmatig een loopje met de feiten. Hij stelde dat de PvdA tot nu toe haar ogen sloot voor problemen met Poolse arbeidsmigratie en problemen in de verhouding tussen markt en overheid. Dat irriteert, want is in strijd met de feiten. Samen met Ieke van den Burg en vele anderen heb ik me in mijn periode in de Tweede Kamer met succes ingezet tegen de Europese Dienstenrichtlijn. Bolkestein wilde de mogelijkheden van landen beperken om zelf hun diensten, zoals onderwijs en publieke omroepen, te regelen. Dat ging niet door, mede dankzij de PvdA. Samen met Jet Bussemaker heb ik er destijds (vanuit de oppositie) voor gepleit dat beperkende maatregelen voor de arbeidsmigratie van Polen effectiever moesten worden. Door inzet van de arbeidsinspectie, bestrijding illegale uitzendconstructies en het niet toestaan van zogenaamde ‘schijn zelfstandigen’. De PvdA zag en ziet de schaduwkanten van meer marktwerking en Europese arbeidsmigratie. Monasch doet de PvdA tekort als hij suggereert dat hij als eerste het licht heeft gezien en dat bij de PvdA nu pas het lichtje is gaan branden. Zijn kritiek doet denken aan het boekje dat hij als ex-campagneleider schreef na het mislukken van de PvdA-campagne in 2002: iedereen had het fout gedaan, behalve Jacques Monasch. Tsja, wat zal ik er verder over zeggen. Laten we het bij de feiten houden.

In de vragenronde met mensen in de zaal ontstond er plots een scherp debat tussen Thijs Berman en mij. Terwijl zelfs CDA’er Verhagen zich inzet voor een verbod op import van artikelen die gemaakt zijn met behulp van (de ergste vormen van) kinderarbeid is Berman tegen zo’n importverbod. Jonge kinderen horen geen acht tot tien uur per dag te werken en beroofd te worden van de mogelijkheid naar school te gaan. Hun jeugd en toekomst moet worden beschermd: dat is de kern. Ik ben voor eerlijke handel, juist voor ontwikkelingslanden. Maar ik zie niet in waarom Europa toegang moet bieden aan producten uit India die met behulp van kinderarbeid zijn gemaakt, of suiker uit Brazilië die wordt verbouwd op plantages waar kinderen in slavernij werken. Die landen zijn lid van de Internationale Arbeidsorganisatie, zijn gehouden aan de verdragen tegen kinderarbeid, dwangarbeid, discriminatie en voor vakbondsvrijheid. Europese consumenten moeten er gewoon van uit kunnen gaan dat dit soort illegale producten van de Europese markt worden geweerd. Afspraak is afspraak, dat geldt ook voor het internationale verdrag tegen kinderarbeid. Hannah Belliot gaf me haar steun. Jacques Monasch vond het geen belangrijk onderwerp en zweeg.

Dit felle debat is een goede aanleiding om iets te vertellen over mijn huidige werk, verantwoord beleggen voor pensioenfondsen. Vorig jaar was er een debatje tussen Martijn van Dam en Jan Pronk. Mijn oud-collega Martijn van Dam vond dat pensioenfondsen niet mogen investeren in bedrijven die in Soedan actief zijn. Jan Pronk zei dat hij graag zou willen dat pensioenfondsen in gesprek gaan met die bedrijven om ze maatschappelijk verantwoord te laten ondernemen, ook in Soedan. Voor het debat in Assen moest ik nog een uurtje deelnemen aan een telefonische vergadering met tien grote investeerders wereldwijd over de gesprekken die wij voeren met bedrijven die in Soedan het risico lopen betrokken te raken bij mensenrechtenschendingen. Ik doe in mijn huidige baan wat Pronk van de pensioenfondsen vraagt: de dialoog voeren met bedrijven om ze tot maatschappelijk verantwoord ondernemen aan te zetten. Dat mag van bedrijven en pensioenfondsen worden gevraagd. Maar ik vind het te makkelijk als de politiek te veel verantwoordelijkheid schuift naar ondernemingen, zonder zelf te doen wat van de overheid mag worden gevraagd. Vandaar mijn felle reactie op Thijs Berman. Politici moeten ook keuzes durven te maken die niet overal met gejuich worden ontvangen, zoals in India. Met mensenrechten gaan we niet sjoemelen.

15 november

Kris Douma noemt Europadag Groningen groot succes!

Zaterdag 15 november is het eindelijk zover, de officiële start van de campagne voor het PvdA-lijsttrekkerschap voor de Europese verkiezingen in mijn geboortestad Groningen. Bij de ingang van Huize Maas, deel ik persoonlijk honderden flyers uit aan de belangstellenden voor deze dag. Als ik ook naar binnen ga is het programma in volle gang. Frans Timmermans, de Deense voorman van de Europese sociaaldemocraten Poul Nyrup Rasmussen, Ieke van den Burg, Mariëtte Hamer en Wouter Bos, allemaal beklimmen ze het podium voor enthousiaste speeches die door de aanwezige PvdA-ers met applaus worden ontvangen.

Ondanks dat de financiële crisis ieder moment een nieuwe fase in kan gaan, ondanks de mededeling dat Europa officieel in een economische recessie is terechtgekomen, ondanks dat de kredietcrisis leidt tot intrekking van grootscheepse investeringen in zowel fossiele als duurzame energiewinning en het - voor de PvdA - treurig stemmende aftreden van Ella Vogelaar, heerst er een uitgelaten stemming. Natuurlijk biedt de huidige situatie kansen om duidelijk te maken dat de sociaaldemocratie, met haar keuze voor een geregisseerde, sociale markteconomie, de aangewezen politiek is om uit deze crises te komen. Sommigen lijken deze crises als een kans voor de sociaaldemocratie bijna te verwelkomen. Bij mij overheerst de zorg.

Als we niet tijdig en fundamenteel ingrijpen kan het tegelijk optreden van een financiële crisis, een economische recessie, klimaatverandering en wereldwijde schaarste van voedsel, energie en schoon water, zeker in een tijd van internationale onzekerheid al op termijn van enkele jaren leiden tot chaotische taferelen: werkloosheid, hernieuwde inflatie en politieke onrust door de strijd om schaarse grondstoffen. Bedreigingen en kansen tegelijk, waarin ik mezelf soms herken in de paradoxale positie van ‘wanhopige optimist’. Zorg en optimisme, dat zijn de bronnen van mijn politieke ambitie. Aan het begin van het debat tussen de kandidaat lijsttrekkers kreeg ik twee minuten om mezelf te presenteren. De tekst van mijn introductie treft u aan het eind van deze weblog.

Na de vier korte presentaties volgde anderhalf uur bijzonder levendig debat. In het debat bleken er duidelijke verschillen te zijn tussen de vier kandidaten. Hannah Belliot zet vooral in op veel in Nederland zijn, luisteren wat de problemen en opvattingen van mensen zijn en dat geluid naar Brussel brengen. Een duidelijke politieke agenda ontbreekt bij Belliot. Natuurlijk zal ook ik veel in eigen land om het gesprek aan te gaan met Nederlanders, maar resultaten boeken zal toch in Brussel moeten gebeuren. Jacques Monasch presenteert zichzelf als ‘bureaucratierammer’. Europese bureaucratie en bemoeizucht terugdringen willen we allemaal. Maar met die agenda alleen wordt de kloof tussen Europa en burger niet gedicht. Toen het ging over wat Europa wel moet doen, bleef hij opvallend stil. Thijs Berman heeft wel duidelijke plannen voor Europa, maar verdedigde ook compromissen die nauwelijks te verdedigen zijn, zoals de veel te trage afbouw van de Europese landbouwsubsidies. Soms zijn de belangen van mensen tegenstrijdig en zijn compromissen nodig. Op andere momenten moeten heldere keuzes worden gemaakt. Exportsubsidies die de productie ij ontwikkelingslanden verstoren en exorbitant hoge importtarieven in de landbouw moeten zo snel mogelijk weg, in het belang van ontwikkelingslanden. Wie politieke keuzes maakt kan niet iedereen te vriend houden. Ook als het niet bij iedereen tot applaus leidt: ik durf heldere keuzes te maken.

De reacties op mijn optreden in dit eerste debat waren positief: ik hoorde dat mensen die mij nog niet (goed) kenden plezierig verrast waren. Dat geeft vertrouwen. Het eerste debat leverde geen duidelijke winnaar op: de PvdA heeft vier serieuze kandidaten. Het was een levendig debat, waar het soms even op het scherpst van de snede ging. Dat belooft een spannende tijd en strijd. Tegelijk bleek dat er ook bij de bijna 400 aanwezige leden van de PvdA groeiend zelfvertrouwen is. De PvdA staat in de startblokken om, samen met sociaaldemocraten elders in Europa, de wereldwijde problemen waarover veel Nederlanders zich zorgen maken aan te pakken. De PvdA blaakt van energie: duurzame energie!

De tekst van de twee minuten introductie van Kris Douma:

"LAAT EUROPA VOOR JE WERKEN! Klimaatcrisis, bankencrisis, stijgende werkloosheid. Met deze problemen is Euroscepsis een luxe die we ons niet kunnen veroorloven. De opdracht is helder: laten zien dat Europa in staat is de dringende problemen op te lossen waar menig Nederlander slapeloze nachten van heeft.

Eén. Fortis, Icesave, de bankencrisis raakt mensen direct. Is mijn spaargeld wel veilig? Krijg ik als ondernemer nog krediet? De internationale financiële markten lijken soms meer een gokpaleis. Onverantwoorde speculatie moeten we verbieden. Beloningsrichtlijnen om te zorgen dat bankmanagers zich inzetten voor een gezonde bank in plaats van hun eigen bankrekening. Wat mij betreft neemt Europa internationaal het voortouw om de bankensector te renoveren.

Twee. Opnieuw dreigen economische recessie en werkloosheid. De Europese landen moeten gezamenlijk de economie stimuleren. Europa moet investeren in grote infrastructurele projecten en in onderzoek en ontwikkeling. Een Europees ‘Akkoord van Wassenaar’ kan helpen om nieuwe massawerkloosheid te voorkomen! Europa redde eerst de banken, nu zijn de burgers aan de beurt.

Drie. Opwarming van de aarde en energieschaarste bedreigen onze toekomst. Het in rekening brengen van de kosten van CO2-uitstoot moet gebeuren. Biobrandstoffen? Ja, maar niet ten koste van voedselproductie en kwetsbare natuur. Investeringen in energiebesparing en alternatieve energiebronnen krijgen prioriteit.

Laat Europa voor je werken is mijn motto. Ik ben Kris Douma. Momenteel zorg ik voor verantwoord beleggen door pensioenfondsen. Ik ben thuis in de wereld van financiën en economie. Mij houden ze niet voor de gek! Ik werkte 15 jaar bij FNV-bonden. Daar heb ik geleerd wat machtongelijkheid betekent, maar heb ik ook ervaren wat de kracht is van solidariteit. Van 2003 tot en met 2006 was ik lid van de Tweede Kamer voor de PvdA. Die ervaring is belangrijk omdat samenwerking tussen Brussel en Den Haag noodzakelijk is. Van PvdA-idealen naar zichtbare resultaten en hersteld vertrouwen in Europa: daar ga ik voor! Graag ontvang ik daarvoor UW steun! Laat Europa voor je werken!"

6 november

Amerika gefeliciteerd! 4 november 2008, 'a beautiful day': de dag waarop Amerikanen Barack Obama tot president kozen. Het is geweldig dat de Amerikanen een leider hebben gekozen die ook elders in de wereld als verpersoonlijking van de hoop op een betere wereld wordt gezien. Dat geeft energie aan alle progressieve krachten, overal op de wereld. Maar hoe hoog de verwachtingen ook gespannen zijn, hij kan het niet alleen. Bovendien is op sommige van zijn politieke keuzes, zoals voor een protectionistische handelspolitiek, kritiek mogelijk. Maar het belangrijkste is dat Europa zelf de handen uit de mouwen steekt om oplossingen te vinden voor haar problemen. Alleen een zelfbewust Europa kan een goede partner zijn voor Barack Obama en andere progressieve krachten in de wereld. Samen problemen oplossen? Together we can!

Op 15 november begint officieel de campagne voor het lijsttrekkerschap voor de PvdA bij de Europese verkiezingen. Het zal een heksenketel worden van zeker vier debatten per week, van Groningen naar Kerkrade en van Enschede naar Dordrecht. Dat is goed want ik wil in die campagne graag zo veel mogelijk PvdA-leden ontmoeten. In Utrecht, mijn woonplaats, heb ik al wat kleine bijeenkomsten gehad, met de plaatselijke JS-afdeling, met nieuwe leden en tijdens de afdelingsvergadering. Met steun van een klein campagneteam van enthousiaste vrijwilligers en op de achtergrond wat actieve PvdA-politici die inhoudelijk als klankbord behulpzaam zijn, begint de campagne op stoom te komen.

In mijn dagelijks werk, verantwoord beleggen bij pensioenfondsvermogensbeheerder Mn Services, verschijnt het belang van Europa bijna dagelijks op mijn radar. Deze week sprak ik op de Europese pensioenfonds conferentie in Amsterdam over maatschappelijk verantwoord beleggen. Onder andere over de dialoog die ik namens pensioenfondsen voer met Europese en Aziatische ondernemingen die in Soedan actief zijn en het risico lopen direct of indirect betrokken te raken bij schending van mensenrechten. Die ondernemingen moeten voorkomen dat ze betrokken raken bij schendingen van mensenrechten. Tegelijk vragen we ze een maximale bijdrage te leveren aan de ontwikkeling van het land, door scholing, gemeenschapsprojecten etc. De politiek moet de macht van het kapitaal soms beperken, maar soms ook gebruiken. Stimuleren van verantwoord beleggen kan Europese pensioenfondsen tot partner maken in het oplossen van maatschappelijke problemen.

Donderdag was ik bij de presentatie van het advies van de Commissie Burgmans over opname van maatschappelijk verantwoord ondernemen in de code Tabaksblat aan onze staatssecretaris Frank Heemskerk. Ik was één van de vijf leden van die commissie en ben verheugd dat een oude wens van Wouter Bos, Bert Koenders en mijzelf, om (alle) beursgenoteerde ondernemingen over maatschappelijk verantwoord ondernemen te laten rapporteren, werkelijkheid gaat worden. Wat we in de oppositie in de Tweede Kamer niet voor elkaar kregen gaat nu hopelijk alsnog lukken. De volgende stap is dat we een dergelijke verplichting voor alle Europese ondernemingen regelen. Dat moet kunnen!

Later die dag zat ik een debat met accountants en mensen van de Rekenkamer voor over de betrouwbaarheid van niet-financiële informatie in de jaarverslagen van overheden. Klinkt saai, maar komt er eenvoudig op neer dat burgers niet met onjuiste cijfers voor de gek worden gehouden over de resultaten van overheidsbeleid. Overheidsuitgaven moeten rechtmatig zijn en aantoonbaar bijdragen aan de oplossing van maatschappelijke problemen. Een onderwerp waaraan ik in de Tweede Kamer hard heb gewerkt, onder andere door er voor te zorgen dat de regering moet rapporteren over echte resultaten, dus bijvoorbeeld niet over hoeveel agenten er bij zijn gekomen, maar over hoe de veiligheid is verbeterd. Aanpak van bureaucratie, rechtmatigheid van uitgaven, ook door de lidstaten, en duidelijke doelen die we in Europa willen bereiken; in de EU is wat dat betreft nog veel te verbeteren.

Ondertussen bereid ik me voor op de start: 15 november in Groningen. Als er afdelingen, gewesten of andere partijorganen zijn die graag een debat willen organiseren of informatie over de kandidaten in hun blad of op hun website willen publiceren, laat het me weten. Dat doe ik natuurlijk graag! De komende weken hoop ik met veel PvdA-ers in gesprek te gaan over Europa. 'Laat Europa voor je werken: together we can!'

16 oktober

Op 16 oktober stuurde ik een bijdrage aan de programma commissie voor het Europese verkiezingsprogramma van de PvdA. Als kandidaat voor het lijsttrekkerschap zal ik natuurlijk graag uitvoering geven aan het programma waar leden in maart 2009 "ja" tegen zeggen. Maar in deze fase maak ik graag gebruik van de mogelijkheid een aantal opmerkingen en suggesties te maken, met name over de economische paragraaf. Die economische paragraaf van het concept Europese verkiezingsprogramma van de PvdA staat te veel in het teken van angst en buffers tegen globalisering, terwijl de PvdA juist de keuze zou moeten maken dat de voordelen van globalisering aan alle burgers van Nederland, Europa en de wereld ten goede kunnen en moeten komen. Tevens onderkent het voorlopige programma onvoldoende dat een gezond, innovatief en verantwoordelijk bedrijfsleven een belangrijke bijdrage kan leveren aan de oplossing van enkele van de maatschappelijke problemen die hoog op de PvdA-agenda staan.

Protectionisme moet niet het EU-antwoord zijn op economische globalisering en de toename van de wereldhandel. De EU moet, desnoods tegen de Franse protectionistische oprispingen in, de kampioen zijn van eerlijke handel. Dat betekent niet alleen het opruimen van handelsbarrières, exportsubsidies en importtarieven. Het betekent ook dat Europese consumenten er vanuit moeten kunnen gaan dat de producten die de EU binnenkomen zijn gemaakt in overeenstemming met internationale normen voor maatschappelijk verantwoord ondernemen. Gek genoeg kunnen producten die zijn geproduceerd met behulp van kinderarbeid, zelfs dwangarbeid, ongehinderd in de EU worden geïmporteerd. De EU kan haar consumenten een dienst bewijzen door te bewerkstelligen dat producten die gemaakt zijn in strijd met internationale verdragen op het terrein van mensenrechten, arbeidsnormen, natuur en milieu, van de Europese markt worden geweerd. Op die manier worden consumenten beschermd tegen onacceptabele producten en werknemers tegen oneerlijke concurrentie.

Tegen eerlijke concurrentie moet de EU opgewassen zijn. Eind vorige eeuw kondigde de EU met veel tamtam de Lissabon-strategie aan, een gezamenlijke inzet om van Europa de meest kennisintensieve en dynamische economie ter wereld te maken. De EU-landen verplichtten zich tot maatregelen om de arbeidsparticipatie te verhogen, arbeidsmarkten flexibeler te maken, te investeren in permanente educatie van werkenden en in research & development. De resultaten blijven uit. De vrijblijvendheid in de naleving van de afspraken moet worden doorbroken door de toegang tot Europese fondsen te beperken tot landen die zich aan de afspraken hebben gehouden. Daarnaast moet de EU uit de landbouw- en structuurfondsen middelen vrijmaken om te investeren in (gezamenlijk met het Europese bedrijfsleven aan te wijzen) technologische topinstituten en innovatieprojecten. De EU kan veel leren van het succes van het Eureka-verdrag, waarin MKB-bedrijven voluit deelnamen en waaruit belangrijke innovaties de weg naar de wereldmarkt hebben gevonden. Resterende belemmeringen voor de werking van de interne markt moeten, zonder aantasting van sociale stelsels, worden opgeruimd, ook in de dienstensector.

Dat innovatie meer is dan technologie geldt zeker voor Europa: 'wie niet goedkoop is moet ergens heel erg goed in zijn'. Overal in Europa staat 'permanente educatie' van werknemers op de agenda, maar de voortgang is beperkt. In tijden van economische groei is er geen prioriteit, in slechtere tijden geen geld. De bestaande initiatieven zoals het Europees Sociaal Fonds richten zich onvoldoende op de gehele beroepsbevolking. Het belang van de EU voor werknemers kan worden uitgedrukt door alle werknemers recht te geven op 8 scholingsdagen per jaar. Europa vraagt van werknemers de mouwen op te stropen in de wereldwijde concurrentieslag, maar moet ook bereid zijn werknemers die helpende hand toe te steken.

Terwijl China en India voluit in Afrika investeerden heeft de EU de afgelopen jaren onderhandelingen gevoerd met veel Afrikaanse landen over zogenaamde Economic Partnership Agreements (EPA), de beoogde vervangers van het Cotonou-verdrag waarin de oude koloniën vrije toegang kregen tot Europese markten. Die eenzijdige vrije toegang is (tot schande van die WTO) niet in overeenstemming met de regels van de wereldhandelsorganisatie WTO en moet worden herzien. De meeste van die EPA-onderhandelingen zijn ondertussen mislukt. De EU staat voor de uitdaging de armste Afrikaanse landen vrije toegang op de Europese markt te blijven garanderen en tegelijk Afrikaanse landen als volwaardige handelspartners te leren zien. Dat vereist een Europees Investeringsinitiatief in Afrika, de bereidheid grootschalige investeringen te doen in winning van grondstoffen met bescherming van natuur, milieu en lokale gemeenschappen en duurzame productie van voedsel en biobrandstoffen. Voortzetting van de hulp en vrije markttoegang moeten worden gecombineerd met een nieuwe investeringsinspanning, eventueel met behulp van de Europese Investeringsbank (EIB), zowel ten behoeve van Afrika als van Europa.

Europese ondernemingen, met enkele Nederlandse ondernemingen voorop, behoren tot de koplopers in maatschappelijk verantwoord ondernemen. Maar er zijn ook achterblijvers en buiten de EU zijn talloze ondernemingen aan te wijzen die het met hun maatschappelijke verantwoordelijkheid niet zo nauw nemen. Zonder de koplopers te zeer met allerlei voor hen overbodige verplichtingen op te zadelen mag van Europa wel worden gevraagd dat ze zich inzet om de bijdrage van multinationale ondernemingen aan de oplossing van maatschappelijke problemen te verhogen. Dat kan door internationaal te pleiten voor het dwingend opleggen van de bestaande OESO-code voor maatschappelijk verantwoord ondernemen en door van Europese ondernemingen te vragen dat zij op basis van het principe 'pas toe of leg uit' rapporteren over de naleving van die OESO-code. Europese ondernemingen moeten op Europa kunnen rekenen, Europese burgers moeten andersom ook op Europese ondernemingen kunnen rekenen.

26 september

De afgelopen 2 weken heb ik een groot aantal mensen benaderd met het verzoek mij te steunen als lijsttrekker voor de PvdA bij de Europese verkiezingen in juni 2009. Dat heeft een overweldigend aantal positieve reacties opgeleverd. Max van den Berg waarschuwde me dat het verwerven van voldoende steunverklaringen lastiger is dan je zou denken. Maar het zijn er bijna 100 geworden, ruim boven de vereiste 50 dus.

Natuurlijk leverden mijn verzoeken om steun ook teleurstellingen op. Zeker 20 mensen waarvan ik dacht dat ze lid waren van de PvdA bleken dat niet te zijn of hadden uit teleurstelling over de PvdA recent hun lidmaatschap opgezegd. De verkiezing van de lijsttrekker is een zaak van de leden, en zo hoort het ook. Maar na die ledenraadpleging moet het vizier gericht worden op het herwinnen van het vertrouwen in de PvdA bij heel veel ex-leden, ex-kiezers van de PvdA en nieuwe kiezers. Dat kan!

Met ingang van 1 oktober ga ik parttime werken om me goed in te kunnen zetten voor de campagne om het lijsttrekkerschap en met een blik vooruit naar de verkiezingen. De handtekeningen en mails die ik van velen van jullie heb ontvangen zijn een enorme steun in de rug. Ze geven een impuls aan het zelfvertrouwen en de overtuiging dat ik in de gegeven omstandigheden de juiste kandidaat ben om de PvdA te helpen op het pad van hersteld vertrouwen, in zichzelf en bij kiezers.

Succesvolle politiek gaat niet zonder politiek inhoudelijke ambities. In een persbericht (elders op deze site) heb ik me ook richting de media kandidaat gesteld voor het lijsttrekkerschap. In dat persbericht presenteer ik me met 5 politieke prioriteiten voor ten minste 5 PvdA-zetels in het Europese Parlement. Vanzelfsprekend zal het EU-verkiezingsprogramma de PvdA-koers in het Europese Parlement bepalen, maar ik wil gewoon kleur bekennen: rood!

Er hebben zich al enkele mensen gemeld om mij in de campagne te ondersteunen. Dat waardeer ik zeer. Degene die op wat voor manier dan ook een bijdrage kan en wil leveren: graag! In ieder geval wil ik PvdA-leden vragen of er in jullie afdeling/gewest of elders mogelijkheden zijn om met PvdA-leden (en natuurlijk ook anderen) in gesprek te gaan over Europa, de PvdA en de keuze van een PvdA-lijsttrekker voor het EP. Ik zie dergelijke uitnodigingen graag tegemoet.